historia

(Dawne) boisko szkolne na terenie starego cmentarza żydowskiego w Kaliszu /fot. CHIDUSZ 2017
polecane

Od Statutu kaliskiego do wojny o cmentarz

W tym roku mija siedemnaście lat, od kiedy Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP wystąpił do Komisji Regulacyjnej z wnioskiem o zwrot starego cmentarza żydowskiego w Kaliszu. Po latach rozmów władze miasta niespodziewanie odmówiły podpisania wypracowywanej przez długi czas ugody, tłumacząc, że cmentarza zwrócić nie mogą, bo sprzeciwiają się temu mieszkańcy, a Żydzi i tak nigdy nie przedstawili dokumentów potwierdzających prawo własności. Okazało się, że ponad 650 lat chowania zmarłych w jednym miejscu nie jest wystarczającym powodem do zwrotu jednego z najstarszych i najważniejszych cmentarzy żydowskich w Polsce.

zydzi-na-kresach-wschodnich-konferencja-muzeum-gornoslaskie-bytom-19-i-20-wiek-jewish-conference

Żydzi na Kresach Wschodnich w XIX i XX wieku [KONFERENCJA]

Wśród Kresowian przybyłych do Bytomia z Kresów Wschodnich część z nich stanowili Żydzi, którym udało się przetrwać II wojnę światową. Spotykali się oni w domu modlitwy znajdującym się w kamienicy przy placu Grunwaldzkim. Później wyemigrowali m.in. do Izraela czy Stanów Zjednoczonych, pozostawiając po sobie przedmioty rytualne i liczne woluminy, stanowiące ślad ich obecności w Bytomiu.

Zdjęcia powstały na planie filmu "Dybuk. Rzecz o wędrówce dusz" w reżyserii Krzysztofa Kopczyńskiego / Fot. Witold Krassowski

Dybuki współczesnej Ukrainy

Mieszkańcy Humania montują wielki krzyż z figurą Jezusa w miejscu, gdzie zawsze modlą się Żydzi. Sławią bohaterów odpowiedzialnych za wymordowanie tysięcy Żydów w XVIII w. Oskarżają Żydów o dawanie łapówek i niepłacenie podatków. Jak skończy się ten konflikt?

marsz-pamieci-22-lipca-zydowski-instytut-historyczny-umschlagplatz-warszawa-holocaust

Marsz Pamięci w 75. rocznicę akcji Reinhardt

W tegorocznym „Marszu Pamięci 22 lipca” uczcimy pamięć członków zespołu „Oneg Szabat”, konspiracyjnej grupy pod przewodnictwem Emanuela Ringelbluma, która podjęła zadanie zbierania i opracowania szeroko pojętej dokumentacji losów Żydów pod okupacją niemiecką.

Kadr z filmu "Children of the Sun"

Mieli być przyszłością Izraela

Rodziny spotykały się o dokładnie wyznaczonych porach w ciągu tygodnia. Niektóre dzieci wołały: „mamo, tato!”, niektóre zwracały się do rodziców po imieniu, inne do tej pory mówią o nich „biologiczni rodzice”. Do dziś wiele emocji wzbudza tradycyjny, kibucowy system wychowania, w którym dzieci i dorośli mieszkali osobno. O tym, jak żyło się w kibucu opowiada Jael Neeman, autorka wydanej kilka lat temu w języku polskim książki „Byliśmy przyszłością”, oraz Ran Tal, twórca poruszającego dokumentu „Children of the Sun”.

Pomnik w Jedwabnem /fot. Wikipedia

Protest przeciwko zakłamywaniu historii

Zygmunt Zdrojewicz – profesor zwyczajny Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Wieloletni działacz Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce: „Do Jedwabnego musiałem dojrzeć, ale gdy dojrzałem, ojciec już nie żył. Zostawił zapisane imiona i nazwiska członków rodziny, którzy tam zginęli. Dziadkowie: Zelik i Perla Zdrojewiczowie, ciotki –– siostry ojca – Miriam, Estera, Sara, Hanka i Libi oraz moje dwie kuzynki, sieroty po wuju Jakubie. Zostało to opisane w książce Anny Bikont „My z Jedwabnego”. […] Ojciec zupełnie przypadkiem wyjechał z miasta w dniu, w którym doszło do pogromu.”

Fragment okładki "Chiduszu" 6/2016. Autorka: Edyta Marciniak

Co wiemy o pogromie w Kielcach?

4 lipca 1946 roku podczas pogromu w Kielcach zostało zamordowanych 37 Żydów, a kolejnych kilkadziesiąt osób zostało rannych. Po dwukrotnym śledztwie IPN-u kwestia odpowiedzialności za tę zbrodnię nadal pozostaje przedmiotem ożywionej dyskusji. Dlaczego?