historia

profesor-jerzy-tomaszewski-zydzi-w-ii-rzeczpospolitej-ksiazka-online-historia-zydow-miedzywojnie-20-lecie-miedzywojenne-chidusz

Książka Jerzego Tomaszewskiego „Żydzi w II Rzeczpospolitej” dostępna online

Uniwersytet Warszawski udostępnił online książkę prof. Jerzego Tomaszewskiego „Żydzi w II Rzeczpospolitej” stanowiącą wybór ważnych tekstów profesora skupionych wokół zagadnień lat 20. i 30. XX wieku. Ze wstępu do publikacji: „Profesor Jerzy Tomaszewski, wybitny uczony światowego formatu, był jednym z prekursorów i najważniejszych badaczy dziejów Żydów w okresie międzywojennym. Jego aktywność naukowa w tym zakresie przypada…

Polityka w dwudziestoleciu międzywojennym docierała także do żydowskich klubów sportowych. Na zdjęciu klub Makabi Warszawa, 1934 rok./ Fot. Zbiory NAC / Sygnatura: 1-S-1798-1

Pierwsze i ostatnie takie pokolenie

Lata trzydzieste XX wieku, w dorosłość wchodzi pierwsze pokolenie Żydów urodzonych w niepodległej Polsce. Kim są? Jakie są ich relacje z katolickimi rówieśnikami? Sympatie polityczne? O tym wszystkim pisze Kamil Kijek w swojej książce „Dzieci modernizmu. Świadomość, kultura i socjalizacja polityczna młodzieży żydowskiej w II Rzeczpospolitej”.

Po ponad 70 latach Madeleine Alster
przyjechała do Korczyny w towarzystwie
18 członków rodziny, by jeszcze raz zobaczyć
dom, w którym uratowano jej życie. /fot. Archiwum rodzinne Soleckich CHIDUSZ 2017

Wiedzą sąsiedzi, jak kto siedzi

Matka kazała jej iść w stronę jakiegoś obcego człowieka. Nic więcej nie powiedziała, nie dała nic na drogę. Wsadził ją na rower i odjechał, jak ojciec, który przypadkowo zabrał córkę w nieodpowiednie miejsce. Gdy po trzech latach opuszczała jego dom, nie podziękowała, nie mogła nawet odwrócić się i spojrzeć w stronę miejsca, w którym uratowano jej życie.

Fragment okładki, autorka: Edyta Marciniak /CHIDUSZ 2017

Powroty do domów, których nie było

„Nie jesteśmy odpowiedzialni za to, co robiło pokolenie naszych dziadków i pradziadków w czasie okupacji i tuż po niej. Odpowiadamy jednak za to, jak pamiętamy tamte wydarzenia, co z tą pamięcią robimy i kogo uważamy za bohaterów” – mówi Łukasz Krzyżanowski, autor książki o powrotach do powojennego Radomia.

Fragment okładki, autorka: Edyta Marciniak

Archiwum zbrodni przeciwko ludzkości

Akta przeciwko 36 tysiącom nazistowskich zbrodniarzy wojennych zostały utajnione w 1949 roku. Każdy z krajów, który należał do Komisji Narodów Zjednoczonych do Spraw Zbrodni Wojennych może poprosić o ich upublicznienie, jednak do tej pory zrobiły to tylko Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Nie poprosiła o to Polska, choć kluczową rolę w utworzeniu Komisji odegrał gen. Władysław Sikorski. O tym, co znajduje się w aktach – brytyjski historyk Dan Plesch.

Ohel cadyka Mordechaja Josefa Leinera na cmentarzu w Izbicy /fot. Rafał Hetman

Sąsiedzi

Ludzie mówią – robisz, bo masz z tego jakiś zysk. Jakby człowiek nie robił, to by mówili, że widzi śmieci i nic nie robi, a jak człowiek robi, to też źle, wtedy mówią, że robi, bo mu Żydzi płacą. Ktoś głośno zapukał do drzwi. Wszyscy przy stole podnieśli głowy. Henryk zaszurał krzesłem i spojrzał przez…

(Dawne) boisko szkolne na terenie starego cmentarza żydowskiego w Kaliszu /fot. CHIDUSZ 2017

Od Statutu kaliskiego do wojny o cmentarz

W tym roku mija siedemnaście lat, od kiedy Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP wystąpił do Komisji Regulacyjnej z wnioskiem o zwrot starego cmentarza żydowskiego w Kaliszu. Po latach rozmów władze miasta niespodziewanie odmówiły podpisania wypracowywanej przez długi czas ugody, tłumacząc, że cmentarza zwrócić nie mogą, bo sprzeciwiają się temu mieszkańcy, a Żydzi i tak nigdy nie przedstawili dokumentów potwierdzających prawo własności. Okazało się, że ponad 650 lat chowania zmarłych w jednym miejscu nie jest wystarczającym powodem do zwrotu jednego z najstarszych i najważniejszych cmentarzy żydowskich w Polsce.

zydzi-na-kresach-wschodnich-konferencja-muzeum-gornoslaskie-bytom-19-i-20-wiek-jewish-conference

Żydzi na Kresach Wschodnich w XIX i XX wieku [KONFERENCJA]

Wśród Kresowian przybyłych do Bytomia z Kresów Wschodnich część z nich stanowili Żydzi, którym udało się przetrwać II wojnę światową. Spotykali się oni w domu modlitwy znajdującym się w kamienicy przy placu Grunwaldzkim. Później wyemigrowali m.in. do Izraela czy Stanów Zjednoczonych, pozostawiając po sobie przedmioty rytualne i liczne woluminy, stanowiące ślad ich obecności w Bytomiu.