Katarzyna Andersz

Absolwentka anglistyki i Studium Kultury i Języków Żydowskich na Uniwersytecie Wrocławskim. Pracowała w dziale Sprawiedliwych wśród Narodów Świata w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie. Zaangażowana w projekty Gminy Żydowskiej we Wrocławiu oraz Dzielnicy Czterech Wyznań.

Jesień 1971 roku, obrzeża Wrocławia. Amalia na spacerze „zapamiętuje Polskę” /fot. archiwum prywatne

W Niemczech jak w hotelu, w Izraelu jak w domu

„Mam koleżankę, która pochodzi z Rygi, i ona dziwi się, dlaczego my tak rozpaczamy, rozdrapujemy te rany. »Wyrzucili was i mieliście spokój, my dziesięć lat musieliśmy walczyć o to, żeby wyjechać ze Związku Radzieckiego«, mówi. I to jest ta różnica – oni walczyli i wygrali, my o nic nie walczyliśmy, wielu z nas nie chciało wyjeżdżać z Polski, a dostało kopa w tyłek. W końcu przerobiliśmy to na sukces, ale przecież nie wszyscy”, mówi Amalia Reisenthel, wrocławianka, pomarcowa emigrantka.

Etgar Keret /fot. Yanai Yechiel

Najciemniejsze z czasów. Etgar Keret ani słowa o literaturze

„Wiele razy odnosiłem wrażenie, że Żydzi mieszkający w Europie mają poczucie winy, bo nie mieszkają w Izraelu. Nie idą do wojska, nie żyją w ciągłym zagrożeniu, nie uważają więc, że mają prawo do jakiejkolwiek krytyki. Z reguły jednak krytykujesz rzeczy, na których ci zależy. Jeśli idąc ulicą widzisz, jak ktoś wstrzykuje sobie heroinę, po prostu mijasz tę osobę. Ale jeśli zobaczysz, że robi to twój brat, będziesz próbowała wytłumaczyć mu, żeby przestał.”

Okładka autorstwa Edyty Marciniak / CHIDUSZ 2017

Что случилось в зоопарке? Проблемы связанные с наградой им. Жабиньских

Во время вручения наград им. Жабиньских в очередной раз оказалось, что польские Праведники нехотя участвуют в представлении определённой исторической действительности, из которой будут исключены случаи равнодушия и вражды по отношению к евреям. Дискуссия о преступлениях совершённых поляками по отношению к польским евреям в последнее время воспринимается как провокация и посягательство на честь нации. Праведники оказались одним из главных средств, при помощи которых осуществляется попытка представления еврейско-польских отношений во время войны в исключительно положительном ключе. Только никто в это не поверит, если не сохранятся соответствующие исторические пропорции.

Dressed in black: Chana Matusiak. In the background, a brick factory owned by the Berent family. /Photo: Family archive

В Козьминэк ангелочки заглянули на чай

Две семьи спасающие евреев. Братья и сёстры, которые доносили на своего брата и его еврейскую жену. Приличный немецкий комендант, убитый после войны. Еврейки, которые погибли вместе со своими ценностями.
Отрывочная, построенная на рассказах живых свидетелей картина массового убийства евреев в Козьминке под Калишем, которую спасает от забвения группа его жителей.

Renovation of the mikvah in Wrocław, Autumn 2017/ Photo: Tomasz Fila

Польские миквы

«Я не скажу больше чем положено, а положено совсем не много», – говорит Тереса, показывая брошюру «Миссия баланит». Мы сидим в помещении перед входом в микву в Лодзи. Тереса, которую члены общины зовут «тёткой», осторожно подбирает слова. Она не выдаст подробностей подготовки к погружению, потому что это дело не только техническое, но и интимное, «не из этого мира».

The Zorek family shop. The original building, located on Jedności Narodowej Street, did not survive the war.

Реконструкция динозавра

На микрофильмах я начал просматривать еврейские газеты, которые печатались до войны во Вроцлаве. С 1934 года случалось так, что газета печаталась нерегулярно, в 1937 году было уже много пробелов. В 1938 году напечатали лишь несколько номеров. Я дошёл до газеты датированной 28 октября 1938 года. Это была уже последняя страница с рекламой. Я подумал, ну что ж, не нашёл. Но затем я понял, что так как стоит дата 28 октября, значит газета была напечатана 21-го. Я должен проверить ещё один номер.

Anja-Susann Schröder and her husband Sven. The couple wants to commemorate their relatives and even has the stones ready—so far they did not manage to get all the necessary permissions.

Первые Камни Преткновения во Вроцлаве

«Камни, которые я устанавливаю, являются реальным доказательством существования людей, которые никогда не будут похоронены, так как они погибли в газовых камерах» – говорит немецкий художник Гюнтер Демниг. 2 февраля 2016 года он заложил два свои первые Камня Преткновения во Вроцлаве.

Father Tadeusz Rydzyk presents the Israeli Ambassador Anna Azari with an album about the Chapel of Remembrance /Photo: Ambasada Izraela w Polsce

Отец Израиль

Отец Тадеуш Рыдзык – основатель крупнейшего католического радио в Польше, политический манипулятор и человек, который на протяжении многих лет пропагандирует антисемитские теории заговоров в принадлежащих ему средствах массовой информации. Представитель в крайней степени реакционного католицизма, любимец правых консерваторов, которым неоднократно помогал завоевать электорат. С недавнего времени – большой друг евреев. Как это возможно? Представляем вашему вниманию удивительную историю его преобразования.

Marcin Luter w zestawie Playmobil z okazji 500. rocznicy reformacji /fot. Chidusz

Teologiczna droga do Zagłady

„Dość powszechnie uważa się, że poglądy Lutra wynikają z jego zawiedzionych nadziei na konwersję Żydów. To nieprawda. Jeśli przyjrzymy się tekstom Lutra, jeszcze z okresu przed reformacją, na przykład jego komentarzom do Psalmów, widać, jak negatywny jest jego stosunek do Żydów. Nic w tym zresztą dziwnego, Luter był wówczas zakonnikiem katolickim i podzielał powszechnie przyjęte poglądy tego Kościoła. Od samego początku jest więc w nim antyżydowski sentyment i nie zmienia tego jeden tekst o pozytywnym wydźwięku z 1523 roku.”

Migracje cadyków w czasie I wojny światowej - jedna z map, które znalazły się w atlasie

Przestrzenie chasydyzmu

Wodziński przekonuje, że chasydyzm był przez badaczy do tej pory postrzegany z ograniczonej perspektywy. Przez lata zwracano uwagę głównie na intelektualne dziedzictwo ruchu, nie korzystano ze źródeł niechasydzkich, niehebrajskich lub niejidyszowych. Skupiano się na początkach ruchu, pomijając wiele aspektów, które uwidocznił jego późniejszy rozwój. Zajmowano się przede wszystkim chasydzkimi elitami, a do tego patrzono na chasydyzm jako zjawisko ahistoryczne, dające się zdefiniować w niezmienny sposób.