Stosowanie zasady in dubio pro tributario w praktyce

Ustawą  z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1197), wprowadzono nowe rozwiązania, które pozwalają rozstrzygać na korzyść podatnika wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego. Ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.

Istnieją wątpliwości, czy wprowadzenie zasady in dubio pro tributario w obecnym kształcie przyniesie oczekiwane skutki dla podatnika.  Wynikają one  z bardzo szerokiego ujęcia tej zasady w nowym art. 2a Ordynacji podatkowej oraz z występowania w przepisach  pojęć określonych mało precyzyjnie. Z treści samego przepisu, ani z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej nie można wywnioskować bezsprzecznych interpretacji i rozwiązań z punktu widzenia podatnika.

Idea wzmocnienia funkcjonowania zasady in dubio pro tributario jest bez wątpienia słuszna.  Podatnik rozlicza pit, cit  i in. Szuka przepisów na portalach podatkowych, programu do rozliczania pit itp..W polskim systemie prawnym właśnie na podatniku ciąży obowiązek dokonania analizy prawnopodatkowej, a następnie obliczenia należnego podatku. Dlatego istnieje  potrzeba umocnienia gwarancji procesowych przysługujących podatnikowi. Zdaniem pomysłodawców tego przepisu wzrost zaufania obywateli do systemu podatkowego oraz wzrost poczucia bycia szanowanym przez władze podatkowe może przyczynić się do poprawy relacji między podatnikiem a państwem, a to z kolei mogłoby korzystnie wpłynąć na wielkość wpływów do budżetu państwa. Jednakże wątpliwości co do wykładni  zasady sformułowanej nieprecyzyjnie mogą skutkować szeregiem problemów natury praktycznej, co w konsekwencji nie zmieni relacji między podatnikiem a administracją podatkową, czyli nie poprawi sytuacji podatnika. Zatem praktyczne stosowanie art. 2a może być dalece niejasne i zamiast rozwiązywać problemy interpretacyjne, może być powodem jeszcze większych wątpliwości co do przepisów prawa podatkowego. Może to rodzić konieczność rozstrzygania większej ilości sporów przez organy nadrzędne..

Zauważyć też trzeba potrzebę szkoleń Administracji Podatkowej.  Obecnie bywa, że w przypadku gdy przepis może być interpretowany w dwojaki sposób, a każda z tych interptretacji może zostać poparta  argumentami podobnej wagi,  to administracja podatkowa nie jest skłonna przyjąć interpretacji korzystnej dla podatnika, aby nie narazić się na zarzut niedostatecznej dbałości o interes państwa.Odpowiednie przeszkolenie kadry oraz przygotowanie wytycznych dotyczących zastosowania zasady in dubio pro tributario, mogłoby mieć pozytywne znaczenie również dla administracji podatkowej. Praktyczne wykorzystanie nowej zasady zależy również od poprawy kultury administrowania. Chodzi o to, aby urzędnik administracji podatkowej przyznał rację podatnikowi w sytuacji, gdy ten wykaże istotne skomplikowanie przepisów prowadzące do ich niezrozumiałości.

Kierowanie się zasadą in dubio pro tributario przez organy podatkowe w trakcie postępowania podatkowego może mieć istotny wpływ na polepszenie  statusu podatnika, umocnić ochronę jego praw.